Σοφοί δε προσιόντων…

Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων, σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται. «…Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα αντιλαμβάνονται. Η ακοή αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών ταράττεται. Η μυστική βοή τούς έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων. Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί»

Ο  νεαρός Γκράμσι είχε κάτι από το μελαγχολικό βλέμμα του γέρου Καβάφη. Ίσως γιατί ήξερε να διακρίνει νωρίς την ήττα στα σημεία των καιρών. Ο δε Καβάφης ζούσε, στο μυαλό του, σε μια εποχή που είχε περάσει ανεπιστρεπτί. Και οι δύο θυμίζουν την ήττα που έρχεται.

Από το καλοκαίρι του 2014, στην πέμπτη αξιολόγηση της κυβέρνησης του Αντώνη Σαμαρά, οι θεσμοί έπαψαν να βγαίνουν στα τηλέφωνα. Ήταν ακόμα η εποχή της τρόικα, οι θεσμοί ήταν τρεις. Όταν συμφωνούσε η Commission είχε εξαφανιστεί το ΔΝΤ, ήταν σχεδόν αδύνατον να γίνουν τριμερείς συναντήσεις, πάντα κάποιος θεσμός έλειπε και όταν επέστρεφε τα θέματα που είχαν λυθεί ήταν εκ νέου υπό αμφισβήτηση και έπρεπε να ξαναδιατυπωθούν. Ήταν προφανές ότι η Τρόικα δεν ήθελε να κλείσει η αξιολόγηση, αυτή την εντύπωση δημιουργούσαν οι απουσίες, οι αλλαγές προσέγγισης, οι «διαφωνίες» μεταξύ τους. Κυρίαρχο ρόλο στην αλλαγή κλίματος είχαν παίξει οι ευρωεκλογές και η αλλαγή στάσης του ΔΝΤ. Αυτά σε μια περίοδο που η οικονομία δεν κάλπαζε αλλά είχε αρχίσει να πηγαίνει καλύτερα σε επίπεδο καθημερινότητας και όχι μόνο αριθμών. Ήρθε ο Δεκέμβριος, η αποτυχία εκλογής Πρόεδρου, η αξιολόγηση δεν έκλεισε ποτέ, το μέιλ Χαρδούβελη δήθεν διέρρευσε και τα υπόλοιπα είναι ζώσα ιστορία.

Με τον καιρό οι θεσμοί έγιναν τέσσερις, προστέθηκε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) και περάσαμε στην εποχή του κουαρτέτου. Τεράστια νίκη, οι παλιοί θεσμοί έστελναν τις εκθέσεις αξιολόγησης στο Eurogroup, εκεί που ο Σόιμπλε έπαιζε μπάλα πλειοψηφικά αλλά όχι εντελώς μόνος του. Σ’ αυτούς προστέθηκε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) που η Γερμανία, δηλαδή ο Σόιμπλε, τον μπλοκάρει όποτε θέλει λόγω του ποσοστού συμμετοχής της Γερμανίας, και πανηγυρίσαμε το τέλος της Τρόικα. Και κλείνουμε σύντομα δυο χρόνια από το Ιανουάριο του 2015.

Με τους θεσμούς, οχι πιά την Τρόικα , να ανοίγουν και να κλείνουν το ασφαλιστικό που είχε κλείσει, το αφορολόγητο που είχε κλείσει, τις μαζικές απολύσεις που είναι κόκκινη γραμμή. Με το ΔΝΤ να παίζει κρυφτούλι με την κυβέρνηση και με τους υπόλοιπους θεσμούς και να ζητά, από τώρα, μέτρα για μετά το 2018 και το 2019. Με τον ESM, τον θεσμό που μπήκε και άλλαξε την παλιά κακή τρόικα,  να ακυρώνει εν είδει απειλής στη διαπραγμάτευση, χωρίς καν να ρωτήσει το Eurogroup, τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για το μελλοντικό χρέος. Με την αξιολόγηση  να πηγαίνει από Νοέμβριο, Δεκέμβριο κι από εκεί Ιανουάριο και ίσως λέει Μάρτιο και βλέπουμε. Με το βλέμμα στον Ντράγκι και την ποσοτική χαλάρωση που δεν θα προλάβουμε. Με τα capital control να συνεχίζονται και με τις διοικήσεις των τραπεζών να ορίζονται  η να ανατρέπονται με μέιλ  του μηχανισμού επιτήρησης.

Τι ακριβώς δεν καταλαβαίνει η κυβέρνηση σε αυτό το “end story”;

Θα τα υπογράψει όλα. 

Οι εκπλήξεις των καιρών και η κρίση της εκπροσώπησης

Το μακρινό 2000 η Edith Heurgon, που πίστευε σε μία φαινομενικά παράδοξη ιδέα (la prospective du present [1]), οργάνωσε στο διεθνές πολιτιστικό κέντρο του Cerisy [2]), ένα συνέδριο με θέμα την δημοκρατική διακυβέρνηση στο όποιο είχε την καλοσύνη να με προσκαλέσει.

Τότε, σε μια περίοδο φαινομενικής ηρεμίας στο δυτικό κόσμο, μια σειρά σημαντικών αλλαγών έθεταν σε δοκιμασία το πλαίσιο και τις πρακτικές διακυβέρνησης σε πολιτικό, κοινωνικό και εταιρικό επίπεδο.

  • Η χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση,
  • η πρωτόγνωρη ανάπτυξη των νέων δικτύων,
  • η κρίση της αντιπροσωπευτικότητας,
  • η αυξανόμενη αναποτελεσματικότητα του κράτους,
  • η αυξανόμενη αποχή από τις διαδικασίες εκλογής σε όλα τα επίπεδα,

άλλαζαν ανεπαίσθητα αλλά σταθερά την σχέση πολιτικής και πολιτών, κυβερνώντων και κυβερνώμενων, εκπροσώπων και εκπροσωπουμένων.

Ήταν όμως επίσης μια εποχή αισιοδοξίας που οι νεοσύστατες «ντότκομ» πίστευαν ότι θα γίνουν τα νέα μονοπώλια, οι πολιτικοί στη Γαλλία ρωτούσαν ειρωνικά αν θα διαλέγαμε ντομάτες από το Διαδίκτυο, το νεοσύστατο ευρώ πάλευε για το 1 προς 1 με το δολάριο και η Ελλάδα όδευε προς την νομισματική ένωση με υπερκατανάλωση τραπεζικού δανεισμού.

Είχα παρουσιάσει ένα κείμενο με τον τίτλο «Παγκοσμιοποίηση, αστικοποίηση και δίκτυα : ποιό μέλλον για την πολιτική;» (3), που θυμήθηκα με αφορμή την απορία που φαίνεται να προκαλούν οι πρόσφατες εξελίξεις : γιατί εξελέγη ο Τράμπ, γιατί οι Βρετανοί επέλεξαν το brexit, γιατί έχει άνοδο η ακροδεξιά στην Ευρώπη, γιατί ο Ρέντζι έχασε το δημοψήφισμα, γιατί οι «γερμανοί» δεν καταλαβαίνουν αυτό που βλέπουν οι «νότιοι» της Ευρώπης και άλλα του ιδίου είδους.

Η βασική θέση του κειμένου ήταν ότι τα νέα δίκτυα επικοινωνίας, τροφοδοτώντας την παγκοσμιοποίηση και ανατροφοδοτούμενα από αυτήν, δημιουργούσαν ένα διευρυμένο χώρο συζήτησης και λήψης των αποφάσεων, σε νέα και πολλαπλά επίπεδα (διεθνικής, υπερεθνικής, διακλαδικής,…) ρύθμισης, με ταχύτητες ασύμβατες με τις  παραδοσιακές διαδικασίες εκπροσώπησης .

Ο χώρος αυτός δεν είχε πλέον μεγάλη σχέση με την «εδαφική και κοινωνική συγκρότηση» των πολιτών και των πολιτικών (εκλογική περιφέρεια, νομός, περιφέρεια, χώρα), στην οποία λειτουργούσε και ελεγχόταν παραδοσιακά η αντιπροσωπευτική δημοκρατία στην Ευρώπη. Αν αυτό συνεχιζόταν με την ίδια ένταση και εύρος, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία θα έμπαινε σε πολύχρονη κρίση με αποτελέσματα δύσκολα να προβλεφθούν.

Φυσικά αυτό δεν σήμαινε ότι η παγκοσμιοποίηση μπορούσε να αποφευχθεί όπως και σήμερα δεν βρίσκεται σε κρίση εξαιτίας των δημοψηφισμάτων η των εκλογών όπως κάποιοι πιστεύουν.

Δεν σημαίνει επίσης ότι οι Αμερικανοί ασπάζονται όλες τις απόψεις του Τράμπ, ότι οι Βρετανοί  ψηφίζοντας το Brexit θα πάνε καλύτερα, ότι οι Γάλλοι διαλέγοντας ανάμεσα στον Φιγιόν και την Λε Πεν έγιναν ακροδεξιοί,  ότι οι Ιταλοί καταψηφίζοντας τις προτάσεις Ρεντζι έγιναν αντι-ευρωπαίοι, ότι οι Έλληνες ήθελαν να βγουν από την ευρωζώνη.

Πέρα από τις αναλύσεις περί λαϊκισμού, που σε αρκετό βαθμό ευσταθούν και πέρα από την κλασική απάντηση ότι «στην κρίση της Ευρώπης χρειάζεται περισσότερη Ευρώπη», η λαϊκή ψήφος λέει, σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις, κάτι απλό στην διατύπωση άλλα πολύ δύσκολο στην θεραπεία.

Έχει οικοδομηθεί ένα σύστημα λήψης αποφάσεων (ένας χώρος διευρυμένης πραγματικότητας) που στηρίζεται σε δίκτυα (τεχνικά, κοινωνικά και πολιτικά) που καταργούν τις αποστάσεις, τους εδαφικούς προσδιορισμούς και τα σύνορα.

Στον χώρο αυτό η προέλευση των συμμετεχόντων και η νομιμοποίηση τους ως εκπροσώπων, δηλαδή αν ψηφίστηκαν στη Λάρισα, στο Cardiff ή στο Βερολίνο, στην Ελλάδα, στην Γαλλία ή στην Αμερική, έχει ολοένα και μικρότερη σημασία.

Οι αναλύσεις και οι αποφάσεις αυτών των συστημάτων έχουν άλλες αναφορές και ολοένα μικρότερη σχέση με την εδαφική και κοινωνική εκπροσώπηση στην οποία βασίζεται η αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

Αυτό είναι αναπόφευκτο γιατί τα δίκτυα και τα συστήματα αυτά είναι ταυτόχρονα προϋπόθεση και αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης. Κι αν σήμερα η παγκοσμιοποίηση συναντά τον φόβο για το μεταναστευτικό και οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί την κατακρίνουν, δεν παύει να βαθαίνει και να διευρύνεται σε άλλους τομείς.

Όμως η μεσαία τάξη, των πόλεων αλλά και της υπαίθρου, αισθάνεται χωρίς εκπροσώπηση. Και η αλήθεια είναι ότι όταν ένας πολιτικός εκλέγεται στη Λάρισα ή στο Cardiff, θεωρητικά για να τα εκπροσωπήσει, αυτό δεν έχει καμία σημασία όταν το θέμα αφορά στο παγκόσμιο εμπόριο, στους δείκτες του Nikkei, στην κεφαλαιουχική επάρκεια της τράπεζας της Σιένα. Και θα του είναι δύσκολο να εξηγήσει γιατί η κρίση στην ιταλική τράπεζα Monte dei Paschi di Siena επηρεάζει τη καθημερινότητα των ψηφοφόρων του.

Το επείγον για την αστική δημοκρατία, είναι να βρει τρόπο να συνδέσει αυτά τα δικτυακά συστήματα αποφάσεων, με την κλασική της συγκρότηση σε αντιπροσωπευτική βάση, ώστε η μεσαία τάξη να αισθανθεί ξανά ότι εκπροσωπείται. Γιατί η κρίση της εκπροσώπησης είναι η κοινή συνισταμένη στις εξελίξεις στην Ιταλία, στην Αμερική, στην Αυστρία, στην Βρετανία και άλλου.

Το «γιατί να ψηφίσω τα συστημικά κόμματα αφού τα ίδια θα γίνουν πάλι» γίνεται προοδευτικά κοινός τόπος στις αστικές δημοκρατίες. Και από την άλλη οι ποικιλόμορφες απλουστεύσεις όλων των αποχρώσεων, ότι «αρκεί αυτό η εκείνο για να φτιάξουν τα πράγματα», που μόνο σε αχρείαστες περιπέτειες οδηγούν, αποτελούν πρόσκαιρη φανταστική διέξοδο όσων δεν νιώθουν να εκπροσωπούνται.

Η παγκοσμιοποίηση στηρίχτηκε, τα τελευταία είκοσι χρόνια, στην ιλιγγιώδη επιτάχυνση και διασύνδεση των νέων δικτύων, παρακάμπτοντας σε μεγάλο βαθμό την δημοκρατική εκπροσώπηση που παρέμεινε στο επίπεδο των παλιών κληρονομημένων από την ευρωπαϊκή ιστορία «εδαφών».

Για να παύσει η διευρυνόμενη αποξένωση της μεσαίας τάξης από το σύστημα, το ζητούμενο είναι η επέκταση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στα όργανα απόφασης που βασίζονται στα νέα δίκτυα. Είναι πιο εύκολο φυσικά να το πεις παρά να βρεις τους τρόπους να το κάνεις …

Υστερόγραφο

Πριν ακούσω από φίλους ιστορίες περί πολιτικών αποχρώσεων της άποψης αυτής, να θυμίσω ότι η εκλογή και η εκπροσώπηση στη δημοκρατία αποτελούν κοινή συνισταμένη άνευ χρώματος στις βασικές σχολές πολιτικής σκέψης πλην ανεκδότων…

___

[1] Η καλύτερη δυνατή μετάφραση στα ελληνικά θα ήταν νομίζω «τα ενδεχόμενα του παρόντος»

[2] Centre Culturel International de Cerisy

[3] «Mondialisation, urbanisation et réseaux : quel avenir pour le politique ?», par Nikolas STATHOPOULOS , in Prospective pour une gouvernance démocratique, Editions de l’Aube, 2000.

Tο Υπερταμείο εξαιρείται

Στον απόηχο της συζήτησης για τον νόμο «Παπά» εισάγεται μια τροπολογία που εξαιρεί την «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε» και τις άμεσες θυγατρικές της, δηλαδή το Υπερταμείο, από την εφαρμογή της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων.

Η Αυγή γράφει : «Ειδικότερα  επαναφέρονται σε ισχύ αναδρομικά από τις 8 Αυγούστου 2016 οι διατάξεις για την έκδοση Κανονισμών από την Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα, την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ώστε να θεσπίζουν παρεκκλίσεις από την εθνική νομοθεσία δημοσίων συμβάσεων για αναθέσεις άνω και κάτω των χρηματικών ορίων που προβλέπονται από το νόμο για τις δημόσιες συμβάσεις». Και η εισηγητική έκθεση σημειώνει ότι αυτό ισχύει για την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε και τις άμεσες θυγατρικές της «επεκτείνοντας την διάταξη που ήδη ισχύει για το ΤΑΙΠΕΔ».

Δεν είναι κάτι σημαντικό δηλαδή, ότι ίσχυε για το ΤΑΙΠΕΔ  ισχύει και για το Υπερταμείο, αυτός είναι ο τόνος της παρουσίασης. Αλλά έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι από το ΤΑΙΠΕΔ του κ. Σαμαρά, στο Υπερταμείο του κ. Τσίπρα. Στις άμεσες θυγατρικές του Υπερταμείου περιλαμβάνεται και η Εταιρεία συμμέτοχων του Δημόσιου στην όποια θα περάσουν με συνοπτικές διαδικασίες οι ΔΕΚΟ και τα νομικά πρόσωπα του δημόσιου. Όποιος κάνει τον κόπο να δει τον σχετικό νόμο θα διαπιστώσει ότι το Υπερταμείο μπορεί να ιδρύει κι άλλες άμεσες θυγατρικές, να μεταφέρει κλάδους κι ενεργητικό από την μια θυγατρική στην άλλη, να συγχωνεύει εταιρείες η να αποσχίζει κλάδους από αυτές και ότι οι διατάξεις που ισχύουν για το Υπερταμείο ισχύουν για τις σημερινές η μελλοντικές άμεσες θυγατρικές του.

Άρθρο 188 του νόμου 4389/2016. Άμεσες Θυγατρικές της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. «Η Εταιρεία δύναται, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του μοναδικού μετόχου που λαμβάνεται κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου και η οποία προσυπογράφεται από το Εποπτικό Συμβούλιο, να ιδρύει και άλλες άμεσες θυγατρικές προκειμένου να εκπληρώνει τον εταιρικό της σκοπό. Οι διατάξεις του παρόντος νόμου για τις άμεσες θυγατρικές ισχύουν και για οποιεσδήποτε νέες άμεσες θυγατρικές συστήνονται σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο»

Η δυνατότητα παράκαμψης της εθνικής νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων που δίνεται σήμερα στο Υπερταμείο μπορεί να μεταβιβαστεί στις όποιες άμεσες θυγατρικές τωρινές η μελλοντικές. Σε αντίθεση με το Υπερταμείο του κ. Τσίπρα, το ΤΑΙΠΕΔ  του κ. Σαμαρά δεν είχε ούτε κατά διάνοια την δυνατότητα να επέμβει στους κανονισμούς προμηθειών και αναθέσεων των θυγατρικών του.

Στην σχετική συνεδρίαση της βουλής η αντιπολίτευση καταψήφισε την διάταξη ως προχειρότητα ωστόσο, το εύρος και το βάρος που θα έχει το νέο Ταμείο στην διαμόρφωση των πολιτικών της χώρας παραμένει απροσδιόριστο. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία …

Και για να επιστρέψουμε στον νόμο περί δημοσίων συμβάσεων που τροποποιήθηκε για να διευκολύνει το Υπερταμείο. Που τελικά θα ισχύσει η ελληνική νομοθεσία  περί δημοσίων συμβάσεων ;

H φωτογραφία με τα σπίρτα του Ελληνικού μονοπωλίου είναι απλά από άλλες εποχές …

Ο επίτροπος Μοσκοβισί και η κυβέρνηση του κ. Τσίπρα

Ο Πιέρ Μοσκοβισί μιλάει πολλές γλώσσες, κυρίως πολιτικές. Πράγμα φυσικό για ένα πρώην τροτσκιστή και τεχνοκράτη, ο οποίος έγινε σοσιαλδημοκράτης, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και υπουργός οικονομικών της Γαλλίας και, τελικά Ευρωπαίος Επίτροπος για τις οικονομικές και δημοσιονομικές υποθέσεις. Στον Έλληνα πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, ο κ. Μοσκοβισί συναντά έναν άλλον εξπέρ των πολιτικών ιδιωμάτων. Αρχικά επαναστάτης, ο κ. Τσίπρας έγινε διαμαρτυρόμενος και στη συνέχεια μεταρρυθμιστής παρά τη θέληση του. Σήμερα ζητά μια κάποια επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού χρέους που άλλοτε χαρακτήριζε παράνομο και επονείδιστο. Στην ώρα της Ευρώπης του Σόιμπλε, δεν μπορεί να ζητήσει κάτι άλλο. Αυτό ο κ. Μοσκοβισί, που με δυσκολία ορίστηκε ενάντια στη θέληση  των Γερμανών, το ήξερε και ο Αλέξης Τσίπρας το έμαθε με τον πιο δυσάρεστο τρόπο. Και τελικά η συνάντηση γίνεται όπως συμβαίνει ανάμεσα σε δύο εμπειρογνώμονες. Ο καθένας ακούει ότι θέλει να ακούσει.

Ο Πιέρ Μοσκοβισί είπε, εν συντομία, στους Έλληνες ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πρέπει να παραμείνει στο πρόγραμμα. Γιατί ο Σόιμπλε το υποσχέθηκε στους Γερμανούς βουλευτές. Για να μείνει το Δ.Ν.Τ, που απαιτεί μέτρα για το ελληνικό χρέος, πρέπει ο Αλέξης Τσίπρας να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και να κάνει ακόμη περισσότερες. Και αν όλα αυτά γίνουν θα δούμε τι θα κάνουμε με το χρέος. Ο κ. Τσίπρας από την πλευρά θεωρεί ότι ο Επίτροπος είναι ένας πιθανός σύμμαχος ενάντια στη σκληρή γραμμή του Γερμανού υπουργού οικονομικών. Την συνέχεια θα την δούμε σύντομα, αλλά το πιο πιθανό είναι ότι στο τέλος ο κ. Σόιμπλε θα πάρει αυτό που θέλει: το Δ.Ν.Τ στο ελληνικό πρόγραμμα, ζητώντας ακόμα περισσότερες πολιτικές ύφεσης, με αντάλλαγμα τα υποθετικά μέτρα για το χρέος που ουσιαστικά θα πάνε μετά τις γερμανικές εκλογές. Ότι γίνει τώρα θα είναι σχετικά ασήμαντο, προαποφασισμένες διευθετήσεις για τις οποίες ο κ. Τσίπρας θα δώσει τα πάντα με αμφίβολο αποτέλεσμα.

Από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού και του υπουργού οικονομικών στην επίσκεψη Μοσκοβισί σχημάτισα μια εικόνα του Έλληνα  πρωθυπουργού να προσπαθεί να επιλέξει μεταξύ διαφορετικών πιθανών προορισμών για τη χώρα του. Ποιον να επιλέξει; Αυτόν του κ. Μοσκοβισί ή κ. Σόιμπλε; Ποιες συστάσεις ν’ ακούσει; Της Ευρωπαϊκής Τράπεζας, του ΟΟΣΑ η του Δ.Ν.Τ;

Εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος της κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα μετά την παράδοξη συνθηκολόγηση του δημοψηφίσματος του 2015. Έχοντας διαπιστώσει ότι οι προορισμοί που φανταζόταν ο ΣΥΡΙΖΑ πριν έρθει στην εξουσία είναι απλά ανύπαρκτοι, φαίνεται τώρα να μην ξέρει που θέλει να πάει την χώρα. Και προσπαθεί μάταια να επιλέξει ανάμεσα σε προορισμούς που προτείνουν άλλοι.

Το ίδιο δίλημμα τίθεται και στην Ελληνική κοινωνία στο σύνολο της. Να σταματήσει να αναρωτιέται μεταξύ των επιλογών που προσφέρονται από άλλους και να αποφασίσει μόνη της που θέλει να πάει. Στη συνέχεια, η συνεργασία με τους «ξένους» θα γίνει και ευκολότερη και αποδοτικότερη. Μόνο αν η χώρα αποφασίσει που θέλει να πάει, η Ευρώπη θα φανταστεί προγράμματα που να μπορούν να υιοθετηθούν και όχι μόνο να επιβληθούν. Κάτι για να “αναδημιουργήσει τη σύνδεση μεταξύ πολιτών και της πολιτικής” όπως θα έλεγε ο Πιέρ Μοσκοβισί άλλοτε…

Φόροι και εισφορές σε Ελλάδα και Γαλλία

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν υπάρχει πραγματική γνώση για τις «μεταρρυθμίσεις» που εφαρμόζονται στην Ελλάδα. Και στην χώρα μας δεν υπάρχει αντίληψη για το πως φορολογούνται οι Ευρωπαίοι πολίτες. Είχα πρόσφατα μια συζήτηση με φίλους από τη Γαλλία, ευνοϊκούς απέναντι στη χώρα, που πίστευαν όμως ότι ο Έλληνας φοροδιαφεύγει συστηματικά και ανενδοίαστα και στους οποίους έλεγα ότι αντίθετα υπερφορολογείται. Η κουβέντα οδηγήθηκε σε αριθμούς που αξίζει το κόπο να δούμε πρακτικά, όχι  σαν στατιστικές του ΟΟΣΑ, αλλά όπως κοιτάμε το εκκαθαριστικό μας.

Για να περιορίσουμε τις αποκλίσεις πήραμε το παράδειγμα ενός ελευθέρου επαγγελματία με αποτέλεσμα ετήσιας χρήσης (κέρδος) 25.000 € και υπολογίσαμε με βάση τους επισήμους ιστότοπους του γαλλικού κράτους. Ο επαγγελματίας μας ήταν εργένης χωρίς παιδιά ή άλλα βάρη και χωρίς φοροαπαλλαγές, που αντιστοιχεί στο στάνταρ του μέσου Ευρωπαίου φορολογούμενου γύρω στα 40. Έχει μια εταιρική μορφή τύπου SARL (δηλαδή Ο.Ε, Ε.Ε, κλπ) και θα μπορούσε να είναι μηχανικός, δικηγόρος, οικονομολόγος, λογιστής, αρχιτέκτονας, υδραυλικός …

Στην πιο κάτω εικόνα φαίνεται η συνολική επιβάρυνση του Γάλλου. 

 Φόρος εισοδήματος 

Φόρος εισοδήματος 2.142€, 8,57% του εισοδήματος. Ο Έλληνας θα πληρώσει 3,5 φορές παραπάνω, δηλαδή 7.250€, 29% του εισοδήματος, χωρίς την προκαταβολή φόρου. «Φυσικά» αν είναι νεοσύστατος, και δεν έχει προκαταβολή να συμψηφίσει, θα πληρώσει τα διπλά. Τέλος αν ο Γάλλος είναι παντρεμένος με ένα παιδί, με σύζυγο που δεν εργάζεται, κάτι σαν Έλληνας γύρω στα 40 στις μέρες μας, ο φόρος του θα ήταν μηδέν ευρώ.

 Εισφορές 

Σε ότι αφορά τις εισφορές του Γάλλου, το ποσό ανέρχεται, με την εισφορά αλληλεγγύης, σε 7.696€, 31% του εισοδήματος του. Του Έλληνα σε 8.987€, 36% του εισοδήματος του (6.737€ ΟΑΕΕ, 1.250€ αλληλεγγύη και 1.000€ τέλος επιτηδεύματος).

Συμπέρασμα

Συνολικά ο Γάλλος θα πληρώσει 9.838€ δηλαδή 39,3% του εισοδήματος του σε φόρους και εισφορές και ο Έλληνας (χωρίς προκαταβολή) 16.237€ δηλαδή 65% του εισοδήματος του. Ο Γάλλος θα συνεχίσει να δουλεύει για να βελτιώσει την κατάσταση του, ίσως κάνει και παιδιά, ο Έλληνας θα το κλείσει, θα ψάχνει να διοριστεί κάπου ή θα φύγει στη Βουλγαρία. Στο τέλος συμφωνήσαμε ότι ο Έλληνας  είναι προβληματικός αν διατηρεί δραστηριότητα, και κατά δεύτερο λόγο, ότι θα ήταν τελείως τρελός να μην δοκιμάσει να φοροδιαφύγει. Δεν πάμε πουθενά έτσι…

Μετά τις προκριματικές της Γαλλίας ο Φρανσουά Φιγιόν φαντάζει ως πιθανός νέος πρόεδρος της χώρας. Εδώ τον παρουσίασαν οικονομικά σαν ακραίο φιλελεύθερο, κοινωνικά συντηρητικό και γιατί όχι αυταρχικό. Ωστόσο το πέρασμα του από το Υπουργείο κοινωνικών υποθέσεων στη Γαλλία είχε ως αποτέλεσμα μια πολύ πιο ήπια και επιτυχημένη μεταρρύθμιση από αυτήν του κ. Κατρούγκαλου στην Ελλάδα. Αμφιβάλω επίσης ότι θα τολμούσε να προτείνει στους Γάλλους μια πολιτική προ-δέσμευσης του 65% του εισοδήματος των ελευθέρων επαγγελματιών σε φόρους και εισφορές. Πως λέμε τα φαινόμενα και οι λέξεις απατούν …